Amerika Birleşik Devletleri'nde yürütülen kapsamlı bir çalışma, ileri yaştaki insanların yürüyüş temposunun beyin sağlığıyla yakından bağlantılı olduğunu gösterdi. Sonuçlara göre 80 yaşını geride bırakmış olup yaşıtlarına kıyasla belirgin şekilde hızlı adım atan bireylerde, bilişsel gerileme yaşanma ihtimali yüzde 51 oranında azalıyor.
Süper yürüyenler nasıl tanımlanıyor?
Araştırmacılar, bu tempolu yürüyüşe sahip kişileri "süper yürüyenler" adıyla sınıflandırıyor. Bu grubun ortak özelliği, hafızayla doğrudan bağlantılı hipokampus bölgelerinin daha iyi korunmuş olması. Yaklaşık 4 bin kişinin verilerini kapsayan analiz, yürüyüş hızının yaşlanma sürecindeki ağırlığını gözler önüne seriyor.
İleri yaşlarda adım hızının yalnızca kas ve eklemlerin durumunu değil, beynin yaşlanma biçimini de yansıtan bir işaret olabileceği belirtiliyor. Bulgular, hızlı yürüyen kişilerde bilişsel gerilemenin daha yavaş seyrettiğine işaret ediyor.
Çalışma nasıl yürütüldü?
Araştırma, 80 yaş ve üzerindeki katılımcıları kapsayan beş ayrı uzun soluklu yaşlanma çalışmasının verilerinin birleştirilmesiyle hazırlandı. Yaş ortalaması yaklaşık 84 olan 3 bin 989 kişi üzerinde yapılan incelemede, katılımcıların belli bir mesafeyi ne kadar sürede tamamladıkları ölçüldü.
Kendi yaş ve cinsiyet grubunun ortalamasından en az 1,5 standart sapma daha hızlı yürüyenler "süper yürüyen" olarak nitelendirildi. Bu kritere göre katılımcıların yaklaşık yüzde 9'u bu kategoriye girdi.
Bilişsel performansa etkisi
İnceleme süresince süper yürüyenlerin bilişsel bozulma geliştirme olasılığının diğerlerine göre yüzde 51 daha düşük olduğu ortaya kondu. Bunun yanında bu grupta genel bilişsel puanlar, hafıza, bilgiyi işleme hızı ile planlama gibi yürütücü becerilerdeki gerilemenin de daha yavaş ilerlediği görüldü.
Beyin MR görüntüleri, hızlı yürüyenlerin hafıza oluşumu ve mekânda yön bulmada görev alan hipokampus bölgelerinin daha büyük hacimli olduğunu gösterdi. Buna karşın beynin genel kortikal kalınlığında gruplar arasında dikkate değer bir fark saptanmadı.
Alzheimer ve demansla bağlantısı
Çalışmanın en çarpıcı sonuçlarından biri, hayatını kaybeden katılımcıların beyin dokularının incelenmesiyle elde edildi. Süper yürüyenlerin yaşamları boyunca daha yüksek bilişsel performans göstermiş olmalarına rağmen, ölüm sonrası incelemelerde Alzheimer ve diğer demans türleriyle ilişkili patolojik değişikliklerin daha az olmadığı görüldü.
Bu tablo, süper yürüyenlerin hastalık kaynaklı değişiklikleri hiç geliştirmedikleri anlamına gelmiyor; aksine beyinlerinin bu değişikliklere karşı daha dayanıklı olabileceği düşünülüyor. Benzer Alzheimer patolojisine sahip olsalar da hızlı yürüyen kişilerin bilişsel işlevlerini daha uzun süre koruyabildikleri değerlendiriliyor.
Yürüyüş hızı neden önemli?
Araştırmanın imzacılarından Joe Verghese, hızlı yürümenin hareket, denge, görme ve dikkatle bağlantılı çok sayıda beyin bölgesinin uyumlu biçimde çalışmasını gerektirdiğini belirtiyor. Bu yüzden yürüme hızı yalnızca bacak gücünü değil, beyin ve vücut sistemlerinin genel durumunu ortaya koyan bir gösterge olarak değerlendirilebiliyor.
Öte yandan kalp-damar sağlığı, kas gücü, eklem sorunları, fiziksel aktivite düzeyi ve genetik faktörler de bireylerin yürüyüş temposunu etkileyen unsurlar arasında sayılıyor. Araştırmacılar, çalışmanın hızlı yürümenin bilişsel gerilemeyi doğrudan önlediğini kanıtlamadığının altını çiziyor.