Atatürkçü Düşünce Derneği (ADD), Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği (ÇYDD) ve Eğitim-İş'in Eskişehir şubeleri, Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanmasının 103'üncü yılında Hicri Sezen Meydanı'nda bir araya geldi. Üç sivil toplum kuruluşu ortak bir tören düzenleyerek 24 Temmuz'un resmi bayram ilan edilmesi talebini seslendirdi.
Tören, saygı duruşu ve İstiklal Marşı'nın okunmasıyla başladı. Katılımcılar, Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü heykeline çelenk bıraktı. Ortak basın açıklamasını okuyan ADD Eskişehir Şube Başkanı Mehmet Avcı, 24 Temmuz'un "Lozan Bağımsızlık Bayramı" adıyla yasal güvenceye kavuşturulmasını istedi.
"Diplomasi masasında da dize getirildiler"
Avcı, açıklamasında 24 Temmuz 1923 tarihinin sıradan bir antlaşma günü olmadığını vurguladı: "24 Temmuz 1923. Bu tarih, yalnızca bir antlaşmanın imzalandığı gün değildir. Bu tarih; Türk milletinin diz çökmeyeceğini bütün dünyaya ilan ettiği, Sevr'i tarihin çöplüğüne gömdüğü, bağımsızlığını ve egemenliğini uluslararası hukuk önünde tescil ettirdiği gündür. Lozan, emperyalizmin Anadolu üzerindeki hesaplarını bozan büyük Türk zaferidir. Lozan, işgal ordularının silahla yenildiği kadar, diplomasi masasında da dize getirildiği tarihî dönüm noktasıdır."
Atatürk ve İnönü'nün rolüne vurgu
Antlaşmanın imzalanma sürecinde Atatürk ve İsmet İnönü'nün payına dikkat çeken Avcı, sözlerini şöyle sürdürdü: "Bu büyük destanın başında Gazi Mustafa Kemal Atatürk vardır. Lozan masasındaki sarsılmaz iradenin adı ise İsmet İnönü'dür. İsmet Paşa, dünyanın en güçlü devletlerinin temsilcileri karşısında tek bir gerçeği savunmuştur. Aylar süren zorlu görüşmeler boyunca hiçbir tehdide, hiçbir baskıya, hiçbir dayatmaya boyun eğmemiş; Kurtuluş Savaşı'nın cephede kazanılan zaferini diplomasi masasında ölümsüzleştirmiştir."
Avcı, konuşmasında Millî Mücadele'nin isimsiz kahramanlarını, Lozan heyetini, şehitleri ve gazileri de andı.
"Cumhuriyet'in kuruluş belgesi"
Antlaşmanın Türkiye Cumhuriyeti açısından taşıdığı anlamı anlatan Avcı, "Lozan, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş belgesidir. Lozan, ulusal egemenliğimizin hukuki güvencesidir. Lozan, tam bağımsızlığımızın dünyaya kabul ettirilmiş adıdır. Lozan, Türk milletinin namusudur" dedi.
Avcı, Cumhuriyet'in kazanımlarını sorgulayan çevrelerin uzun süredir Lozan'ı hedef aldığını öne sürerek, antlaşmayı küçümseyen değerlendirmelerin kuruluş sürecine yönelik tartışmaların bir parçası olduğunu savundu.
Bağımsızlık bayramı çağrısı
Lozan'a sahip çıkmanın Cumhuriyet'e sahip çıkmakla eş anlamlı olduğunu belirten Avcı, "Biz biliyoruz ki Lozan varsa Cumhuriyet vardır. Lozan varsa ulusal egemenlik vardır. Lozan varsa tam bağımsız Türkiye vardır. Lozan'a sahip çıkmak, yalnızca geçmişe sahip çıkmak değildir" ifadelerini kullandı.
Talebini yineleyen Avcı, açıklamasını şu sözlerle tamamladı: "Bu tarih artık yalnızca anma günü olarak değil, '24 Temmuz Lozan Bağımsızlık Bayramı' olarak yasal güvence altına alınmalı ve her yıl bütün yurtta resmî törenlerle kutlanmalıdır. Çünkü milletler, yalnızca savaş meydanlarında kazandıkları zaferlerle değil, o zaferleri hukuk önünde kabul ettirdikleri günlerle de tarih yazarlar. 24 Temmuz işte böyle bir gündür."