İsviçre’deki ETH Zürih araştırmacıları, kuantum fiziğinin temel özelliklerinden yararlanarak iki kubit üzerinden çalışan özel bir düzenek tasarladı. Kuantum dolanıklık sayesinde elde edilen veriler, klasik yöntemlerde görülen önyargı ve sapmaları ortadan kaldıracak düzeye ulaştı.

Kuantum sistemle kurulan deney düzeneği

Çalışmada iki süperiletken kuantum çipi kullanıldı ve bu çipler 30 metre uzunluğunda soğutulmuş bir tüp ile birbirine bağlandı. Bu mesafe, ölçüm anında bilgi akışının ışık hızında bile gerçekleşmesini engelleyecek şekilde planlandı.

Sistem, kuantum dolanıklık etkisi üzerinden işledi. Bir kubitin ölçümü, diğerini anında etkileyerek kontrollü ve doğrulanabilir rastgele sayı üretimini mümkün kıldı. Süreçte Bell testi kullanılarak dolaşıklık doğrulandı.

Kusurlu Rastgeleliği Güvenilir Kılan Yöntem

Rastgele sayıların şifreleme, dijital kimlik, blok zinciri ve güvenli iletişimde kritik rol oynadığı biliniyor. Ancak mevcut üretim yöntemlerinde küçük sapmalar dahi güvenlik açıklarına yol açabiliyor.

Araştırma ekibi, kusurlu rastgeleliği daha güvenilir hale getiren bir “rastgelelik yükseltme” yöntemi geliştirdi. Profesör Renato Renner, “Garip gelebilir ama gerçekten mükemmel bir madeni para ya da zar yapmak neredeyse imkansız” değerlendirmesinde bulundu. Elde edilen dizilerin doğrulanabilir biçimde rastgele olduğu vurgulandı.

Geliştirilen yaklaşımın, gelecekte yüksek güvenlikli iletişim sistemleri ve kuantum tabanlı ağlar için temel bir rastgelelik kaynağı oluşturabileceği ifade edildi. Ayrıca bu teknolojinin, uzun vadede hassas zaman ölçüm sistemlerine benzer şekilde standart belirleyici bir rol üstlenebileceği değerlendirildi.