Ankara'da düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi ikinci gününde liderlerin açıklamalarıyla devam etti. Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'ndeki ana oturum öncesinde konuşan devlet ve hükümet başkanları, Rusya, İran, savunma bütçeleri, Grönland ve ittifakın geleceğine dair değerlendirmelerini paylaştı.
Liderlerden savunma ve güvenlik mesajları
Kanada Başbakanı Mark Carney, "Rusya direkt bir düşman. Gelecek iki yılda savunma bütçemiz yüzde 4 olacak" dedi. Carney, Kanada'nın özellikle Kuzey Amerika ile Grönland Arktik bölgesine odaklandığını söyledi. ABD'nin NATO yaklaşımına ilişkin soruya, "ABD sorumlulukların değiştiğini görmek istiyor" yanıtını veren Carney, "İran, Suudi Arabistan'a sorumsuzca saldırdı. Bunun bir karşılığı olacaktı" ifadelerini kullandı.
Hollanda Başbakanı Rob Jetten, Avrupa'nın savunma kapasitesinin güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak, "Gördüğünüz gibi savunma harcamalarımızı üç katına çıkardık" dedi. Jetten, İran'daki gelişmelerin diplomatik çözüm arayışlarını gölgelemediğini söylerken, ABD Başkanı Donald Trump'ın eleştirilerine karşı, "Attığımız adımlar yalnızca Avrupa'nın güvenliği için değil, aynı zamanda ABD'nin de çıkarınadır" ifadelerini kullandı. Jetten ayrıca NATO'yu "NATO 3.0" olarak yeniden tasarladıklarını söyledi.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Avrupa'nın yeniden silahlanmasının önemine işaret ederek Ukrayna'ya desteğin sürmesi gerektiğini dile getirdi. Trump'ın Grönland açıklamalarına yanıt veren Frederiksen, "Grönland elbette satılık değildir. Müttefiklerimiz de dahil olmak üzere herkesin Grönland halkının kendi kaderini tayin etme hakkına saygı duymasını bekliyoruz" dedi. Frederiksen, NATO'nun 5. Maddesi'nin Grönland dahil ittifakın tüm toprakları için geçerli olduğunu vurguladı.
İzlanda Başbakanı Kristrun Frostadottir ise "Grönland, Grönland halkınındır. Onlar ABD'nin bir parçası olmak istemiyor. Bu konuda gayet netler" sözleriyle Danimarka'ya destek verdi. Frostadottir, ittifakın asıl odağının Rusya tehdidi olması gerektiğini ifade etti.
Grönland ve NATO'nun geleceği öne çıktı
Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Trump arasında gerçekleştirilen F-35 görüşmesine ilişkin yorum yapmadı. Miçotakis, "Sorunların çok büyük bir kısmının yalnızca iyi komşuluk anlayışıyla çözülebileceğine inanıyoruz" diyerek Türkiye ile ilişkileri geliştirmeye açık olduklarını söyledi.
Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store, "NATO bir istek değil, ihtiyaçtır" ifadesini kullanarak Avrupa'nın daha fazla sorumluluk üstlenmesini olumlu değerlendirdi. Store, Norveç'in savunma harcamalarının GSYİH'nin yüzde 4,7'sine ulaştığını aktarırken, Norveç, Almanya ve Kanada arasında ortak filo ile denizaltı alımına ilişkin anlaşmaları örnek gösterdi. ABD'nin güvenliği açısından kuzey sularındaki istikrarın önemine de işaret etti.
Portekiz Başbakanı Luis Montenegro ise NATO'nun 5'inci maddesinin tüm 32 üye ülke için vazgeçilmez olduğunu söyledi. Portekiz'in savunma harcamalarını 2025 yılı sonunda yüzde 2'nin üzerine çıkardığını aktaran Montenegro, "Dış ülkelere karşı toprak bütünlüğünü garanti altına alma taahhüdümüz varsa, bunu içeride de korumamız gerekir. Yapılan açıklamalar ne olursa olsun hiçbir NATO üye devletinin, elbette Danimarka da dahil olmak üzere toprak bütünlüğü hiçbir şekilde tartışma konusu olamaz" dedi.