Mimarlık eğitiminde ezber bozan yaklaşımlar

İSTANBUL – Yeditepe Üniversitesi Mimarlık Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Burçin Başyazıcı, mimarlığın yalnızca yapılar inşa etmekten ibaret olmadığını, toplumsal yaşamın mekansal koşullarını da belirlediğini vurguladı. Başyazıcı, günümüzde geleneksel kabullerin sorgulanmaya başladığını ifade etti. “Mimarlık, hem bir fikri gerçeğe dönüştürmek hem de bu süreçteki denemeleri yönetmek anlamına geliyor,” dedi.

Başyazıcı, mimarlığın değişim sürecine dair yaptığı açıklamada, “Mimarlığı yalnızca ortaya çıkan binayı anlamakla tanımlamak yetersiz. Burada kritik olan, yapının nasıl tasarlandığı ve hangi süreçlerden geçtiğidir. Bu nedenle mimarlık, sadece bir sonuç değil, farklı boyutlarda işleyen süreçler bütünü olmalıdır,” ifadelerini kullandı.

Ona göre, mimarlıkta ‘temsil’ kavramı, yapının görsel sunumunu ifade ederken, ‘üretim’ terimi onun hangi kararlarla ve nasıl inşa edildiğini ortaya koyuyor. Başyazıcı, mimarlığı tasarım merkezli bir araştırma alanı olarak ele almanın, bilgiyi yalnızca malzemeden üretime kadar genişlettiğini belirtti. Ancak, bu genişleme çoğu zaman üretim süreçlerini gölgeleyebiliyor.

Başyazıcı, tasarım sürecinin çoğunlukla doğrusal olmadığını, aksine, geri dönüşler ve yeniden tanımlamalarla şekillendiğini ifade etti. “Bu çalışma şekli, bireysel yaratıcılıktan çok, bilgi üretiminin nasıl organize edildiği ile ilgilidir. Denemeler ve revizyonlar, yalnızca kişisel hataların değil, aynı zamanda bu sürecin yapısal özellikleridir,” dedi.

Mimarlık eğitiminin de bu değişimden etkilendiğini vurgulayan Başyazıcı, “Mimarlık eğitimi, bilgi aktarmaktan çok, bilginin nasıl üretildiğini anlamaya odaklanmalıdır. Öğrencilerin rolü, mevcut bilgiye uygulayıcı olmaktan ziyade, bu bilginin nasıl oluştuğunu sorgulamaktır,” ifadelerini kullandı.

Yeni nesil mimarların teknik yeterliliklerin ötesine geçerek, tasarım süreçlerini kavrayabilen ve bu süreçlerdeki konumlarını sorgulayabilen bir yaklaşım geliştirmeleri gerektiğini belirten Başyazıcı, mimarın rolünü yalnızca tasarım yapmakla sınırlı görmemek gerektiğini vurguladı.

Yapay zekanın mimarlık üretiminde hız ve çeşitlilik sağladığını fakat henüz süreçleri ortadan kaldırmadığını ifade eden Başyazıcı, bu dönüşümün özellikle problem tanımı, bağlam yorumu ve eleştirel çerçeve kurma konularında önem kazandığını sözlerine ekledi.