Soli Pompeipolis Antik Kenti'ndeki 2,5 dönümlük arsada yapılan kurtarma kazılarında Roma dönemine ait mezarlar ve su kanalı çıkması üzerine, 20 dönümlük alan 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak koruma altına alındı.

Mersin’in Mezitli ilçesinde, Soli Pompeipolis Antik Kenti sınırları içinde yer alan ve daha önce villa inşaatı için izin verilen 2,5 dönümlük bir arsada yapılan kurtarma kazılarında tarihi bir keşif yapıldı. İkinci kez gerçekleştirilen kazılarda, Roma dönemine ait 8 adet mezar ve Geç Antik Çağ’a ait olduğu düşünülen bir su kanalı bulundu. Bu önemli bulguların ardından, inşaat izni verilen arsayı da kapsayan yaklaşık 20 dönümlük bölge, Adana Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu tarafından 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilerek koruma altına alındı.

Olayın geçmişi, 2002 yılında belediyenin yol açma çalışmaları sırasında bölgede tarihi kalıntıların ortaya çıkmasıyla başladı. Mersin Müze Müdürlüğü’nün incelemeleri sonucunda Roma dönemine ait lahitler bulundu. Ardından, 3. Derece Arkeolojik Sit Alanı statüsündeki 2,5 dönümlük parsel, bir iş insanı tarafından satın alındı. İş insanı, 2020 yılında bu parselde 4 villa inşa etmek için belediyeye ruhsat başvurusunda bulundu. Belediye, Mersin Müze Müdürlüğü’nden görüş istedi. Yapılan 13 sondaj çalışmasında, 3 bronz sikke ve taşınır kültür varlığı tespit edilirken, genel olarak yapılaşmaya engel bir durum olmadığı raporlandı. Ancak, müdür vekili tarafından başlatılan incelemeler sonucunda, lahitlerin bulunmasıyla ilgili eksiklikler olduğu gerekçesiyle Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından gönderilen muhakkiklerce kurtarma kazısının genişletilmesine karar verildi.

2022 ve 2023 yıllarında devam eden kazılarda, yeni lahitlerin yanı sıra Geç Antik Çağ’a ait bir su kanalı da gün yüzüne çıkarıldı. Bu kanalın, daha önce inşaat izni verilen parsele doğru yönelmesi üzerine uzmanlar, kazının bu parselde devam etmesi gerektiğini belirtti. Daha önce kültür varlığı bulunmadığı rapor edilen 2,5 dönümlük alanda 2024 yılında yapılan kurtarma kazılarında, 8 Roma mezarı, envanterlik eserler, Roma su kanalı ve mimari yapılar tespit edildi. Bu bulgular Adana Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu’na bildirildi. Kurul, 12 Aralık 2025 tarihinde aldığı kararla, inşaat izninin askıya alınarak sürecin tamamlanmasına kadar izinsiz yapılaşma yapılmamasını istedi. Ardından, 25 Şubat 2026’da alınan kararla daha önce inşaat izni verilen parsel de dahil olmak üzere toplam 20 dönümlük alan Roma Nekropolü olarak değerlendirilerek 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edildi.