Tıbbi Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Ferhat Ferhatoğlu, kanser tedavisinde devrim yaratacak yeni aşı yaklaşımlarını anlattı. Kök mutasyonları hedef alan bu yenilikçi yöntemler, hastalığın oluşmasını engelleme potansiyeli taşıyor. Kanserle mücadelede umut vadeden yeni aşı yaklaşımları, hastalığın oluşumunu engelleme potansiyeliyle dikkat çekiyor. Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Tıbbi Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Ferhat Ferhatoğlu, bu yenilikçi yaklaşımların, özellikle yüksek risk grubundaki bireyler için önemli bir gelişme olduğunu belirtti. Yeni nesil kanser aşıları, hastalığı daha ortaya çıkmadan durdurma hedefiyle geliştiriliyor. Kanserin tedavisinin zorlaşmasının temel nedenlerinden biri, tümör hücrelerinin sürekli genetik değişim geçirmesi olarak açıklanıyor. Doç. Dr. Ferhatoğlu, bu durumu ‘biyolojik evrim’ benzetmesiyle anlatarak, kanser hücrelerinin zamanla farklı özellikler kazanıp mutasyonlarla yeni varyantlar üretebildiğini vurguluyor. Bu dinamik yapı, geleneksel tedavi yöntemlerinin yetersiz kalmasına yol açabiliyor. Kanser aşıları, immünoterapi alanının en parlak yıldızlarından biri olarak öne çıkıyor. Bu aşılar, virüslere karşı geliştirilen koruyucu aşılar (HPV, HBV gibi) ve kanser hücrelerini doğrudan hedef alan tedavi edici aşılar olmak üzere iki ana grupta inceleniyor. Tedavi edici aşılar, bağışıklık sistemini kanser hücrelerine karşı mobilize ederek, hastalığı ortadan kaldırmayı amaçlıyor. Ancak son dönemdeki yeni yaklaşımlar, kanserin kök nedenlerini hedef alarak daha radikal bir çözüm sunuyor. Tümör hücrelerindeki genetik çeşitlilik, kanserin çevresel koşullara uyum sağlamasına ve tedaviye direnç geliştirmesine neden oluyor. Doç. Dr. Ferhatoğlu, kemoterapi, radyoterapi ve cerrahi gibi yöntemlerin bazen yetersiz kalabildiğini, tedaviden kurtulan hücrelerin zamanla daha dirençli hale gelebildiğini ve bu nedenle daha hedef odaklı stratejilere ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. Yeni geliştirilen yaklaşımlar, kanserin kökünü oluşturan temel mutasyonları hedef alıyor. Doç. Dr. Ferhatoğlu, bu mutasyonları bir ağacın köküne benzeterek, eğer bu kök mutasyonları tespit edip bağışıklık sistemini bunlara karşı uyarabilirsek, kanseri daha oluşmadan engellemenin mümkün olabileceğini ifade ediyor. Özellikle akciğer kanseri gibi yüksek risk taşıyan gruplar için bu yaklaşımın büyük bir potansiyel taşıdığı belirtiliyor. 2014’te başlatılan TRACERx çalışması, kanserin evrimsel bir ağaç gibi geliştiğini ve tümör hücrelerinde ortak olan kök mutasyonların varlığını kanıtladı. Bu bulgular, yüksek riskli bireyler için geliştirilen akciğer kanseri aşısı LungVax’ın temelini oluşturdu. Oxford’da yürütülecek LungVax çalışması, erken evre akciğer kanseri ameliyatı geçirmiş hastalarda nüksü önlemeyi hedefliyor. Aşı, tümörlerdeki ortak neoantijenleri hedef alarak güçlü bir bağışıklık yanıtı oluşturmayı amaçlıyor. Geliştirilen bu yenilikçi aşı teknolojisi, COVID-19 aşılarında kullanılan mRNA teknolojisine benzer bir mekanizma ile çalışıyor. Bağışıklık sistemi, hedef alınması gereken neoantijenler aracılığıyla uyarılıyor. Yaklaşık 40 hastadan oluşan bir grupla güvenlik ve etkinlik değerlendirmesi yapılacak olan çalışmanın 2026 yazında başlaması planlanıyor. Doç. Dr. Ferhatoğlu, bu yaklaşımın ‘hassas önleme’ (precision prevention) stratejisinin önemli bir örneği olduğunu vurgulayarak, kanser tedavisinde sadece tedavi değil, hastalığı daha oluşmadan engellemeye yönelik yeni bir dönemin kapılarının aralandığını müjdeliyor.