57. Alay Komutanı Yarbay Hüseyin Avni Bey'in eşine yazdığı, Çanakkale Savaşları'nın seyrini değiştiren anları ve aile özlemini anlatan mektup, 111 yıl sonra gün yüzüne çıktı.

Çanakkale Savaşları’nın unutulmaz kahramanlarından 57. Alay Komutanı Yarbay Hüseyin Avni Bey’in, savaşın en çetin günlerinde eşine kaleme aldığı mektup, torunu Hüseyin Avni Tanman’a manevi bir miras olarak kaldı. Mektupta, 18 Mart Deniz Muharebesi’nin başarıyla atlatılmasına dair izlenimler yer alırken, Yarbay Avni Bey’in ifadeleri dikkat çekiyor: “Düşman denizden bir şey yapamadı. Karadan da asker çıkartmaya cesaret edemedi. Fakat bize bunlar eğlence gibi geliyor. Çıkan askeri de top ve tüfekle defediyoruz.” Bu sözler, o kahraman askerlerin vatan savunmasındaki azmini ve cesaretini gözler önüne seriyor.

Tarihe altın harflerle kazınan 57. Alay, Çanakkale Kara Savaşları’nda İtilaf Devletleri’nin ilerleyişini durdurarak savaşın gidişatını belirlemişti. Bu destansı alayın komutanı Yarbay Hüseyin Avni Bey’in geride bıraktığı aile yadigârları arasında, eşine yazdığı mektuplar, ailesinden gelen kartpostallar ve kişisel eşyaları bulunuyor. Bu değerli hatıralar, torun Hüseyin Avni Tanman’a emanet edilmiş durumda.

Dedesi Yarbay Hüseyin Avni Bey’in izinde bir yürüyüş gerçekleştiren Hüseyin Avni Tanman, o günleri şu sözlerle anlattı: “Dedemin izinde yürümek gurur vericiydi. 57. Alay’ın ayak bastığı topraklarda yeniden dolaşmak, buranın bir cennet bahçesi olduğunu bana mektubunda tarif ettiği gibi hissetmek bambaşka bir duygu. Bugün burada onların sayesinde varız, hepsinin ruhları şad olsun.” Tanman, mektupta babasının cepheyi bir cennet bahçesi olarak tasvir ettiğini, askerin çamaşır yıkadığını, çadırlardan görünen yeşil tarlaları ve akarsuyu anlattığını belirtiyor. Hatta tayyarelerin üzerlerinden geçtiği anları bile tüfekle uzaklaştırdıklarını aktardığını söylüyor.

Mektupta öne çıkan bir diğer önemli nokta ise aile ekonomisi. Yarbay Avni Bey, eşine gönderdiği mektupta maaşını alamadığını ve ailesinin ekonomik durumunu sürekli takip ettiğini dile getiriyor. Mektup, aile özlemi ve gelecek umutlarıyla son buluyor. Tanman, 23 Nisan tarihli mektuptan sonra dedesinden başka mektup alamadıklarını, bunun nedeninin ise o tarihten sonra yaşanan yoğun çatışmalar ve İstanbul’daki evlerinin yanması olabileceğini düşünüyor. Ailesinin meraklanmaması için cepheden gönderdiği tek telgraf ise “Sıhhatteyim, merak etmeyiniz” mesajını taşıyor.

Harp tarihi açısından büyük önem taşıyan bu mektup, ilk olarak ‘Şanlı 57’nci Alay’ın Cesur Komutanı Şehit Yarbay Hüseyin Avni Bey’ adlı kitapla literatüre kazandırılmış. Ayrıca, Hüseyin Avni Tanman ile yapılan özel söyleşinin tamamı, Çanakkale Savaşları Enstitüsü’nün süreli yayını Anafarta Dergisi’nin 27. sayısında tarih meraklılarıyla buluşuyor.