Süveyş Kanalı ve iklim değişikliği, Akdeniz'in doğal dengesini bozarak tropikal türlerin istilasına yol açıyor. Uzmanlar, yerli türlerin yaşam alanlarını kaybettiği konusunda uyarıyor.

Akdeniz Üniversitesi’nden Doç. Dr. Olgaç Güven, Süveyş Kanalı’nın genişletilmesi ve küresel iklim değişikliğinin Akdeniz ekosistemi üzerinde yarattığı tahribatı gözler önüne serdi. Doç. Dr. Güven, artan tür geçişleri ve değişen iklim koşulları nedeniyle Akdeniz’deki hassas dengenin ciddi bir baskı altında olduğunu belirterek, “Bu süreç kontrolsüz ilerliyor ve yerli türler yaşam alanlarını kaybediyor” uyarısında bulundu.

Doç. Dr. Güven, Akdeniz’e yönelik tropikal tür göçünün, özellikle Süveyş Kanalı’nın genişletilip derinleştirilmesiyle birlikte hız kazandığını vurguladı. Bu durumun, iki kıta arasındaki önemli bir ticaret yolu olan Süveyş Kanalı’nın, Kızıldeniz ile Akdeniz arasında adeta bir ‘mavi koridor’ oluşturduğunu belirtti. Kanalın geçirdiği fiziksel değişimler sonucu Akdeniz’in tuzluluğunun arttığını ve iki deniz arasındaki doğal bariyerin zayıfladığını söyleyen Güven, “Bu bariyerin ortadan kalkmasıyla, daha önce geçişi sınırlı olan birçok tür artık Akdeniz’e kolayca ulaşabiliyor. Bu geçişler artık daha kontrolsüz ve hızlı gerçekleşiyor” dedi.

İklim değişikliğinin de bu süreci tetiklediğini belirten Doç. Dr. Güven, özellikle Doğu Akdeniz’de su sıcaklıklarının arttığına dikkat çekti. Kıyısal alanlarda görülen 5 dereceye varan ani sıcaklık artışlarının, yerli türleri zor durumda bırakırken, tropikal türler için daha elverişli yaşam alanları yarattığını ifade etti. Yüzlerce yılda oluşan Akdeniz ekosistem dengesinin bozulduğunu söyleyen Güven, “Yerli türler, alıştıkları fiziksel ve kimyasal koşulların değişmesi nedeniyle yaşam alanlarını terk etmek zorunda kalıyor. Daha derin veya daha serin bölgelere çekiliyorlar. Öte yandan tropikal türler besin rekabeti oluşturuyor, bazıları doğrudan yerli türleri avlıyor. Bu da biyoçeşitliliği ciddi şekilde baskılıyor” diye konuştu.

Akdeniz’in tamamen tropikal bir denize dönüşeceği yönündeki yorumlara temkinli yaklaşan Doç. Dr. Güven, “Fiziksel şartlar tropikal özellikler gösterebilir ancak Akdeniz’in tamamen tropikal bir denize dönüşmesi kısa vadede mümkün değil. Ekosistemler uzun süreçlerde oluşur” ifadelerini kullandı. Ancak tür değişiminin çok daha hızlı yaşandığına dikkat çeken Güven, bunun Akdeniz’de ciddi kayıplara yol açabileceğini vurguladı. 2050 ve 2100 senaryolarına göre öngörülen sıcaklık artışlarının gerçekleşmesi halinde Akdeniz’de çok daha dramatik değişimlerin yaşanacağını belirten Doç. Dr. Güven, bu durumun balıkçılık gibi deniz kaynaklarına bağlı sektörleri de olumsuz etkileyeceğini sözlerine ekledi.

Bu küresel sorunun sadece Türkiye’nin değil, tüm Akdeniz ülkelerinin ortak meselesi olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Güven, “Akdeniz, küresel ortalamaya göre iklim değişiminden yüzde 20 daha fazla etkileniyor ve daha kritik duruma sahip. Bu nedenle bölge ülkelerinin birlikte hareket etmesi gerekiyor” dedi. Akdeniz’de yaşanan değişime adapte olunamaması durumunda, hem ekosistemin hem de bölge insanlarının ciddi sorunlarla karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu.