Çanakkale Savaşları'nın kahraman birliği 57. Alay Sancağı'na takılan madalyaların töreni ve Mustafa Kemal Atatürk'ün o güne özel mektubu ilk kez arşiv belgeleriyle aydınlandı.

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Barış Borlat, Çanakkale Kara Savaşları’nın destansı birliği 57. Alay Sancağı’na verilen altın ve gümüş imtiyaz ile harp madalyalarının hangi şartlarda ve ne tür bir törenle takıldığına dair arşiv belgelerinin ortaya çıktığını duyurdu. Belgelere göre, Mustafa Kemal Atatürk’ün de törene özel bir mektup gönderdiği anlaşıldı.

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı bünyesinde yürütülen ‘Şehit Bilgi Kapısı Projesi’ kapsamında yapılan titiz çalışmalar, 57. Alay Sancağı için düzenlenen madalya törenine ışık tuttu. Bu belgeler sayesinde, alayın kahramanlığına ithafen takılan madalyaların tören detayları ve merhum Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün törene gönderdiği mektubun içeriği ilk kez gün yüzüne çıktı.

‘ANCAK BU TÖRENLE İLGİLİ BİLGİLER İLK DEFA ORTAYA ÇIKMIŞTIR’

Doç. Dr. Barış Borlat, Çanakkale Kara Muharebeleri sırasında Arıburnu bölgesinde kilit rol oynayan 57. Alay’ın, savaş boyunca en çok şehit veren birliklerden biri olduğunu vurguladı. Alay komutanının bizzat talebi üzerine, 5 Mayıs 1915’te alayın sancağına madalya takılması için girişim başlatıldığını belirtti. Alay komutanının bu talebi destekler nitelikte, diğer alayların da 57. Alay’ın kahramanlığını takdir ettiğini tümen komutanına ilettiğini söyledi.

Harbiye Nezareti’nin madalya takılması talebini, muharebelerin yoğunluğu nedeniyle ancak 27 Aralık 1915’te onayladığı anlaşıldı. Borlat, alay sancağının savaş boyunca özel bir birlik tarafından titizlikle korunduğunu ve bu hassasiyeti göstermeyenlerin cezalandırıldığını da ekledi. Muharebelerin sona ermesinin ardından 57. Alay’ın sancağına madalya takılması için bir tören düzenlendiğini, ancak bu törene dair detayların şimdiye kadar bilinmediğini belirtti. Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı’nın arşiv taramaları sırasında, Keşan’ın Çelebi köyünde gerçekleştirilen bu madalya törenine ait programın ortaya çıktığını ifade etti.

‘ASKERLERİMİZİN RUHUNA DUA EDİLMESİ ÖNGÖRÜLMÜŞ’

Törenin, Çanakkale muharebelerinin yıl dönümü olan 25 Nisan 1916’da gerçekleştiğini aktaran Doç. Dr. Borlat, tören programına ilişkin şu bilgileri paylaştı: Törene Kolordu Komutanı’nın bizzat katılacağı, 57. Alay’ın yanı sıra 72. ve 77. Alaylar ile süvari birliklerinden merasim askerlerinin de yer alacağı planlanmıştı. Alay sancağı törenin merkezinde yer alacak, Kolordu Komutanı’nın açılış konuşmasının ardından Tümen Komutanı Şefik Aker, 57. Alay’ın muharebedeki rolünü anlatacaktı. Ardından, şehitleri anmak üzere bir konuşma yapılacak ve son olarak alay müftüsü tarafından askerlerin ruhu için dua okunacaktı.

‘MUSTAFA KEMAL MEKTUBUNDA 57’NCİ ALAY’IN CEPHEDEKİ KAHRAMANLIĞINI ANLATMIŞ’

Törenin en dikkat çekici unsurlarından birinin, Mustafa Kemal Atatürk’ün törene davet edilmesi olduğunu belirten Doç. Dr. Borlat, Atatürk’ün o dönemde 16. Kolordu Komutanı olarak Silvan’da bulunması nedeniyle törene katılamadığını, ancak bir mektup gönderdiğini söyledi. Bu mektubun, Mustafa Kemal Atatürk’ün ilk kez ortaya çıkan belgelerinden biri olduğunu vurguladı. Atatürk’ün mektubunda, 57. Alay’ın Çanakkale Cephesi’ndeki kahramanlığını övgüyle anlattığı ve şehitlerin ruhlarına Fatiha okunmasını talep ettiği anlaşıldı. Çelebi köyündeki törende okunan bu mektubun ardından, dualarla devam eden tören, askerlerin bir araya gelerek çeşitli oyunlar oynadığı neşeli bir eğlence ile sona erdi. Elde edilen bu arşiv belgeleri sayesinde, 57. Alay’ın cephedeki rolünün yanı sıra, sancak töreninin detayları da ilk kez aydınlatılmış oldu.