Erzincan'ın Kemaliye ilçesinde yaşayan Demirci ailesi, altı kuşaktır süregelen bir geleneği yaşatıyor. Yörenin asırlık kültürü sayılan kapı tokmaklarını üreten aile, bu mesleği nesilden nesile aktarıyor. Babasından öğrendiği zanaatı bugün oğluna öğreten Ali Demirci (52), 10 yaşındaki oğlu Mustafa'yı çırak olarak yetiştiriyor.
Kemaliye'nin birçok evinde hâlâ kullanılan bu tokmakların ilginç bir özelliği bulunuyor. Kapıyı çalan misafirin kadın mı yoksa erkek mi olduğunu, çıkan sese göre anlamak mümkün. Erkekler için kalın, kadınlar için ise tiz ses veren tokmaklar, ustaların elinden geçerek şekilleniyor.
Coğrafi işaretle tescillendi
Kemaliye kapı tokmakları, 2023 yılında Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaret alarak tescillendi. Aynı süreçte demirci ustası Ali Demirci, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 'Kültürel Miras Taşıyıcısı' unvanına layık görüldü.
İlçede neredeyse kaybolmaya yüz tutmuş bu üretimi babasıyla birlikte yeniden ayağa kaldırdıklarını anlatan Demirci, işin büyük bir sabır gerektirdiğini vurguladı. Kimi motiflerin tamamlanmasının bir haftayı bulduğunu söyleyen usta, şunları aktardı:
"Emek isteyen, sabır isteyen, el emeği göz nuru işi yapıyorum. Babamdan öğrendiğim mesleğimi ben de oğluma öğretiyorum. Kapı tokmağının yanında gelen talebe göre farklı ürünler de üretiyoruz. Yaptığımız kapı tokmaklarının bir mesajı var. Kemaliye'de çok sayıda evin kapısında bulunan tokmaklar gelen misafirlerin cinsiyetini de anlatıyor. Erkekler için kalın, kadınlar için tiz ses çıkaran tokmaklar tasarlayıp üretiyoruz. Ürettiğimiz kapı tokmakları, coğrafi işaret belgesi aldı. Geçtiğimiz yıl Kültür ve Turizm Bakanlığı, beni 'Kültürel miras taşıyıcısı' olarak ilan etti. O şekilde sanatımızı icra ediyoruz. Kapı tokmaklarına coğrafi işaret verilmesi taklitlerinin önüne geçilmesi için çok iyi bir adım oldu."