UNDP: Gazze’yi ayağa kaldırmak için 70 milyar dolar ve erişim şart
UNDP, savaşın ağır hasar verdiği Gazze’yi yeniden ayağa kaldırmanın maliyetini yaklaşık 70 milyar dolar olarak öngörüyor. Rakam, yıkımın büyüklüğünü çıplak gözle görünür kılıyor; umut ise sahada hâlâ diri.
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın (UNDP) Filistin’deki Özel Temsilcisi Jaco Cilliers, tahminin, BM, AB ve Dünya Bankası ortaklığında yürütülen Geçici Hızlı Hasar ve İhtiyaç Değerlendirmesi’ne (IRDNA) dayandığını aktardı. BM Cenevre Ofisi’nin haftalık basın toplantısına çevrim içi bağlanan Cilliers, bölgede “şok edici” bir yıkım yaşandığını, buna karşın halkın ayağa kalkma azminin çok yüksek olduğunu anlattı.
Enkaz, erişim ve finansman
Sahada kaldırılmayı bekleyen enkazın yaklaşık 55 milyon ton olduğunu belirten Cilliers, miktarın artmaya devam ettiğini söyledi. UNDP ekipleri şu ana kadar yaklaşık 81 bin ton molozu temizledi; bu da yaklaşık 3.100 kamyon seferi anlamına geliyor. Kısa bir nefes.
Cilliers, “Enkaz kaldırma çalışmalarının büyük bir kısmı, insani yardım aktörlerinin ihtiyaç sahiplerine ulaşabilmesi için yapılıyor” dedi. Hastaneler ve sosyal hizmet binalarının etrafının temizlenmesi de bu çabanın parçası. Yardım görevlilerinin telaşı arasında, bir kamyonun ardı sıra dökülen toz bulutu bile umutla karışıyor.
UNDP, sahadaki kırılgan ateşkese tüm tarafların riayet etmesi çağrısını yineledi. Kuruma göre bu yalnızca insani yardımın sürekliliği için değil, orta vadede istikrar ve toparlanma için de zorunlu. Tam da bu nedenle, ağır iş makineleri ve teknik ekipmanın girişine olanak tanıyacak güvenli ve kesintisiz erişim istendi.
IRDNA, yeniden inşa için toplamda 70 milyar dolar gerekeceğini öngörürken, önümüzdeki 3 yıl için yaklaşık 20 milyar dolarlık bir finansman ihtiyacı ortaya koyuyor. Cilliers, erken onarım ve restorasyon adımlarının gecikmemesi gerektiğini vurguladı. Sahada gönüllülerin bitmeyen mesaisi, yıkıntıların arasına küçük de olsa bir düzen getirmeye çalışıyor.
Finansmanın yalnızca bağışçılara dayanamayacağını belirten Cilliers, özel sektörün de katkı verebileceğini ifade etti. Hatta bu katılımın toplam finansmanın yaklaşık %50’sine kadar çıkabileceğini söyledi. Kamu-özel dengesine dayalı bir model, hem kaynak akışını hızlandırabilir hem de yeniden yapılanma sürecine istihdam ve teknoloji aktarımı getirebilir.
UNDP, Gazze’de “kalma ve hizmet verme” ilkesinden vazgeçmediğini; insani yardımın yanı sıra erken toparlanma ve kalkınma başlıklarında faaliyet yürüttüğünü aktardı. “Önümüzde uzun bir yol olduğu açık” diyen Cilliers, BM kurumlarıyla uluslararası ve yerel ortakların desteği sayesinde onarımın mümkün olan en kısa sürede ivme kazanabileceğini umuyor.
Yıkımın rakamları büyük, insan hikâyeleri ise daha büyük. Yol uzun olsa da, her kaldırılan taş yeni bir başlangıcın habercisi.
