Taliban’ın Ağustos 2021’de yönetimi ele geçirmesinin ardından kadınların eğitime erişimine yönelik getirilen kısıtlamalar, yeni bir aşamaya taşındı. Daha önce ortaöğretim ve üniversite düzeyinde uygulanan sınırlamalar, alınan son kararla birlikte resmi ve kalıcı bir devlet politikası haline getirildi. Taliban yönetimi, kadınların ve kız çocuklarının eğitim haklarını tamamen ve süresiz olarak yasakladığını duyurdu.

UNESCO tarafından paylaşılan verilere göre, Taliban yönetimi altında çıkarılan düzenlemeler sonucunda yaklaşık 2,2 milyon kız öğrenci ilkokul sonrası eğitim hakkından mahrum kaldı. Taliban Eğitim Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Afgan kız çocukları ve kadınlarının 6. sınıf sonrasında eğitim almayacağı belirtildi. Bu kararla birlikte Afganistan, dünyada kız çocuklarının ortaöğretim ve yükseköğretime erişemediği tek ülke konumuna geldi.

Ceza yasası taslağı ve kölelik iddiaları

Öte yandan Taliban yönetiminin 2026 yılı başında hazırladığı yeni ceza yasası taslaklarında köle ifadesinin yer aldığına dair iddialar, insan hakları çevrelerinde yankı uyandırdı. Birleşmiş Milletler ve çeşitli sivil toplum kuruluşları, ülkedeki mevcut durumu cinsiyet temelli bir dışlanma olarak tanımlıyor. Kadınların çalışma haklarının kısıtlanması ve erkek refakatçi olmadan sokağa çıkamamaları, kamusal yaşamdan dışlanma olarak değerlendiriliyor.

UNICEF ve UN Women tarafından hazırlanan raporlarda, kadınların eğitimden uzaklaştırılmasının ülkenin ekonomik kalkınması ve sağlık sistemi üzerinde yıkıcı etkiler yaratacağı vurgulanıyor. Yapılan araştırmalar, Afgan toplumunun önemli bir kesiminin kız çocuklarının eğitimine destek verdiğini ve yasağın kaldırılmasını talep ettiğini ortaya koyuyor. Taliban yönetimi ise söz konusu yasağı, uygun ortamın sağlanamaması gerekçesiyle savunmaya devam ediyor.

Eğitim yasağının Afganistan’ın geleceği üzerindeki sosyal ve ekonomik etkilerine dair uluslararası kuruluşların incelemeleri sürüyor. Kadınların eğitim hakkının tamamen ortadan kaldırılmasıyla ilgili tepkiler ve yardım kuruluşlarının saha raporları dosyaya eklenmeye devam ediyor. Mevcut durumda Afganistan’daki eğitim ve temel haklara ilişkin adli ve idari süreçler takip ediliyor.