Hindistan’ın doğusunda bulunan Batı Bengal eyaletinde Nipah virüsüne rastlanması, yalnızca bölgeyi değil, özellikle Çin ve Doğu Asya’daki birçok ülkeyi de endişelendirdi. Salgının, milyonlarca kişinin yollara düştüğü Çin Yeni Yılı tatiliyle aynı döneme denk gelmesi, virüsün daha geniş coğrafyalara yayılabileceği korkusunu artırıyor. Bu gelişmeler karşısında yetkililer olası sağlık risklerine karşı alarm durumuna geçerken, halk arasında “Nipah virüsü nedir, nasıl bulaşır ve tedavisi mevcut mu?” soruları yeniden gündeme geldi.

Nipah virüsü, yüksek ölüm oranıyla dikkat çeken ve hızlı yayılan bir hastalık olarak biliniyor. İlk olarak 1998 yılında Malezya’da tespit edilen bu virüs, özellikle yarasalar ve bazı evcil hayvanlar aracılığıyla insanlara bulaşabiliyor. İnsanlar arasında ise yakın temas yoluyla, özellikle enfekte kişilerin vücut sıvılarıyla temas sonucu yayılabiliyor. Henüz spesifik bir tedavisi veya aşısı bulunmayan Nipah virüsü, semptomlarının hızlı ilerlemesi nedeniyle sağlık yetkililerinin ciddi önlemler almasını gerektiriyor.

Bilim insanları ve sağlık otoriteleri, erken teşhis ve sıkı önlemlerle olası yayılmanın önüne geçilebileceğini vurguluyor. Ancak Kovid-19 deneyimi, virüslerin sınır tanımadığını ve küresel ölçekte ciddi tehditler oluşturabileceğini bir kez daha hatırlatıyor.

Hindistan’da Nipah Virüsü Vakaları: Yeni Bir Tehdit mi?

Hindistan Sağlık Bakanlığı, geçen Çarşamba yaptığı açıklamada, gözleri tekrar Doğu Asya’ya çevirdi. Bakanlık, Aralık 2025’ten bu yana Batı Bengal eyaletinde iki doğrulanmış Nipah virüsü (NiV) vakasının tespit edildiğini duyurdu. Yetkililer, enfekte olan kişilerin kimlik bilgilerini paylaşmaktan kaçınırken, vakalarla temasta bulunan 196 kişinin yapılan testlerinin negatif çıktığını belirtti. Sağlık yetkilileri, virüsün tespit edildiği bölgede durumun yakından izlendiğini ve gerekli tüm önlemlerin alındığını vurguladı.

Yetkililerin verdiği bilgiye göre, Aralık ayı sonlarında enfekte olan iki kişinin de sağlık çalışanı olduğu kaydedildi. Her iki hasta da tedavi için hastaneye yatırılmış durumda. Peki, Nipah virüsü nedir ve bu durum ne kadar endişe verici?

Hayvanlardan İnsanlara Bulaşabiliyor

Nipah virüsü, doğal olarak hayvanlarda görülen ve insanlara geçebilen bir zoonoz hastalık etkenidir. Virüsün ana taşıyıcısı, meyve yarasaları ve uçan tilkiler olarak bilinen bazı yarasa türleridir. Enfekte yarasaların temas ettiği gıda ürünleri üzerinden de insanlara geçebilir.

Uzmanlar, Nipah virüsünün ölümcül olabileceğini vurguluyor. Virüsün insan vücudunda 5 ila 14 gün süren bir kuluçka dönemi bulunuyor ve belirtiler genellikle 3–4 gün içinde ortaya çıkıyor. Belirtiler arasında aniden başlayan nöbetler, zihinsel karışıklık ve şiddetli vakalarda 24–48 saat içinde koma hali görülebiliyor.

Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu ile Nagasaki Üniversitesi’nde bulaşıcı hastalık epidemiyolojisi ve dinamikleri alanında doçent olan Kaja Abbas, Nipah virüsünün insanlarda hem ciddi solunum hem de nörolojik hastalıklara yol açtığını belirtiyor. Şiddetli vakalarda ateş ve baş ağrısından menenjit ve ensefalite kadar ilerleyebilen komplikasyonlar görülebiliyor. Abbas, “Nipah virüsü enfekte olan kişiler arasında ölüm oranı yüksek, yüzde 40 ile 75 arasında değişiyor. Ancak virüsün temel üreme sayısı genellikle birden azdır, yani bir kişiden kaç kişinin enfekte olacağı sınırlı kalır,” diyor. Bu da virüsün yaygın bir pandemiye dönüşme ihtimalinin düşük olduğunu gösteriyor.

Tarihi ve Coğrafi Yayılım

Nipah virüsü ilk olarak 1998’de Malezya ve Singapur’da ortaya çıktı. Virüs, enfekte domuzlarla temasta bulunan çiftçiler ve kasaplar arasında yayıldı. Bu salgında en az 250 kişi enfekte olurken, 100’den fazla kişi hayatını kaybetti.

2014 yılında Filipinler’de yaşanan Nipah salgınında ise hasta atların kesilmesi ve enfekte etlerin tüketilmesi, vakaların kaynağı olarak belirlendi. 2001’den itibaren Güney Asya’da, özellikle Hindistan ve Bangladeş’te, aralıklı fakat tekrarlayan salgınlar yaşandı. Hindistan’daki ilk vakalar, DSÖ verilerine göre 2007’de Batı Bengal’de tespit edildi. Ancak yapılan geriye dönük incelemelerde, 2001’de Siliguri şehrinde bir hastane merkezli salgının da yaşandığı ortaya çıktı. Bu salgında vakaların yüzde 75’i hastane personeli ve ziyaretçiler arasında görülmüştü.

2018’den itibaren Hindistan’ın Kerala eyaletinde çok sayıda ölüm vakası bildirildi ve bölge, hâlihazırda Nipah virüsü açısından en yüksek riskli alan olarak değerlendiriliyor. Diğer eyaletlerde görülen salgınların nedenleri ise henüz netleşmiş değil. Bazı uzmanlar, yarasa tükürüğü veya idrarıyla kirlenmiş meyvelerin tüketiminin salgınları tetiklemiş olabileceğini öne sürerken, Hindistan Tıp Araştırma Konseyi virüsün öncelikle doğrudan temas yoluyla yayıldığını, ancak havadan bulaşma ihtimalinin de bulunduğunu belirtiyor.

Abbas, Batı Bengal’de uzun yıllar sonra ortaya çıkan son salgının kesin nedeninin bilinmediğini ifade ediyor. Teyit edilen iki vakanın aynı hastanede çalışan sağlık personeli olması, henüz teşhis konmamış bir hastadan sağlık çalışanlarına bulaşmış olabileceğine işaret ediyor.

Tedavi ve Önlemler

Şu anda Nipah virüsüne karşı onaylanmış bir aşı veya spesifik bir tedavi bulunmuyor. Oxford Üniversitesi, Bangladeş’te aşı geliştirmek için klinik denemeler yürütüyor ve Aralık 2025 itibarıyla denemelerin ikinci aşamasına başlamış durumda. Tedavi, çeşitli antiviral ilaçlar ve destekleyici bakım yoluyla yürütülüyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’ne göre, bu ilaçlar 1999’daki Malezya salgınında az sayıda hastada kullanılmış, etkinlikleri ise hâlâ belirsizliğini koruyor.

Hindistan’da tespit edilen vakaların Doğu Asya’daki tatil dönemine denk gelmesi, bölgedeki diğer ülkeleri de harekete geçirdi. Tayland, Endonezya, Nepal ve Malezya, uluslararası havaalanlarındaki kontrolleri sıkılaştırdı. Tayland Sağlık Bakanlığı, Nipah salgınından etkilenen ülkelerden gelen uçaklar için özel park alanları ayırdı ve yolcuların pasaport kontrolünden önce sağlık beyan formu doldurmalarını zorunlu kıldı.

Kaja Abbas, Nipah virüsünün Kovid-19 gibi dünya çapında uzun süreli karantinalara yol açmadığını belirtiyor. Ağır vakalar yoğun bakım ve destekleyici tedavi ile yönetilebiliyor. Virüsten korunmak için alınabilecek önlemler arasında iyi hijyen uygulamaları, uygun havalandırma, kalabalık ortamlardan kaçınma ve bağışıklığı destekleyen sağlıklı bir yaşam tarzı bulunuyor.

DSÖ, daha önce virüsün yayılmasını önlemek için yönergeler yayınlamıştı. 2018 tarihli bir raporda, yarasaların hurma ağacı özüne ve diğer taze gıdalara erişiminin kısıtlanması önerilmişti. Ayrıca, “Yarasaların ağaçlardan şeker toplanan alanlardan uzak tutulması, koruyucu örtüler kullanılması faydalı olabilir. Yeni toplanan hurma suyu kaynatılmalı, meyveler iyice yıkanmalı ve soyulmadan tüketilmemelidir. Yarasaların ısırdığı meyveler atılmalıdır,” uyarıları yer almıştı. Yine raporda, hasta hayvanlar veya hayvan dokularıyla temas edecek kişilerin koruyucu kıyafet giymesi ve enfekte kişilerle temastan kaçınması gerektiği belirtiliyor.