İnovasyonun ekonomiyi nasıl dönüştürdüğüne dair yıllardır süren arayış, bu yıl İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi’nin kararında vücut buldu. Kurum, 2025 Nobel Ekonomi Ödülü’nün “İnovasyon odaklı ekonomik büyümeyi açıklamış olmaları” gerekçesiyle Joel Mokyr, Philippe Aghion ve Peter Howitt arasında paylaştırıldığını açıkladı. Duyuru, akademi çevrelerinde karşılık buldu; pek çok yorum, seçimin zamanlamasına dikkat çekti.

Açıklamaya göre armağanın yarısı, teknolojik ilerlemenin uzun vadeli refahı nasıl mümkün kıldığına ilişkin çerçeveyi ortaya koyduğu için Mokyr’e gitti. Diğer yarı ise “yaratıcı yıkım” üzerinden sürdürülebilir büyümeyi modelleyen katkıları nedeniyle Aghion ve Howitt arasında paylaşıldı. Bu paylaşım, farklı yöntemlerle aynı sorunun peşine düşen çalışmaların birbiriyle konuşabildiğini gösteriyor. Kısa ama çarpıcı bir kesişim.

Nobel’in arka planı

Ekonomi alanındaki Nobel, 1968’de İsveç Merkez Bankası’nın inisiyatifiyle, Alfred Nobel’in anısına oluşturuldu ve ilk kez 1969’da verildi. Son yılların hatırlatması, bu geleneğin çeşitliliğini sergiliyor. 2022’de Ben S. Bernanke, Douglas W. Diamond ve Philip H. Dybvig, bankacılık yapısı ve finansal krizler üzerindeki çalışmalarıyla öne çıktı; bu literatür, toplumu sarsan bunalımların derinleşme riskini anlamada önemli bir dayanak sağladı. 2023’te ekonomi tarihçisi Claudia Goldin, kadın-erkek kazanç farkını yüzyıllara yayılan verilerle inceleyen öncü çalışmasıyla onurlandırıldı. 2024’te ise Daron Acemoğlu, Simon Johnson ve James A. Robinson, kurumların oluşumu ve refah üzerindeki etkilerine dair analizleriyle takdir gördü; böylece Acemoğlu, Nobel’i Türkiye’den alan 3. isim olarak kayda geçti.

Bu hatırlatma, iktisat düşüncesinin teknoloji, kurumlar ve tarih arasında kurduğu köprülerin neden kalıcı olduğunu düşündürüyor. Kısacası, yenilik fikri bir kez daha merkezde.