Gazze’de takvim bir kez daha acının üstünden geçiyor. 2 yıl geride kalırken, bir yanda Kahire’de temaslar hızlanıyor, diğer yanda sirenler susmuyor. İnsanlar, masadan çıkacak tek bir cümlenin hayatlarını değiştirebileceğini bilerek bekliyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın hazırladığı barış çerçevesi doğrultusunda Hamas ile İsrail, Mısır’da dolaylı görüşmelere başladı. Ateşkese giden yolu arayan taraflar masada kalsa da Gazze semalarında patlamalar dinmiyor. Mısır hükümeti, müzakerelerde iki başlığın öne çıktığını duyurdu: Hamas’ın silahsızlandırılması ve İsrail askerlerinin bölgeden tamamen çekilmesi. Bu iki talep, görüşmelerin seyrini belirliyor.

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi barışın kalıcı olması için “Ortadoğu barışı için bağımsız bir Filistin devleti kurulmalıdır” dedi. Trump ise planın ilk aşamasının bu hafta bitirilmesi gerektiğini belirterek hız çağrısı yaptı. Washington ve Tel Aviv’in önceliği net: Hamas’ın elindeki 48 İsrailli rehinenin iadesi. Yetkililer, bu kişilerden 28’inin hayatta olduğunu, diğerleri için ise umudun azaldığını aktarıyor. Masada pazarlık sürse de enkaz başında bekleyenler için saatler ağır akıyor.

Bu görüşmelerin sürdüğü günlerde İsrail ordusu Gazze’ye saldırılarını kesmedi. Trump’ın 3 Ekim’deki “bombardıman dursun” çağrısı yankılanırken bölgede en az 104 Filistinli daha yaşamını yitirdi. İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir ise kısa konuştu: “Gazze’deki çatışma sona ermedi, ateşkes söz konusu değil.” Sözlerin soğukluğu, sahadaki tablonun sertliğiyle örtüşüyor.

Gazze’de yıkımın ikinci yılı: Tükenmeyen bilanço

Gazze, 7 Ekim 2023’ten bu yana ağır bombardıman ve ablukayla sarsılıyor. İki yılda kent dokusunun neredeyse tamamı dağıldı. Bölgede yapıların %90’ı tamamen yıkıldı, toprakların %88’i işgal altında. Resmi kayıtlara göre yaklaşık 20000 çocuk yaşamını kaybetti, toplam can kaybı 67160’a ulaştı. Enkaz altında 12500 kişinin daha olduğu bildiriliyor. Açlık krizi derinleşti; 460 kişi yetersiz beslenme nedeniyle öldü. İbadethaneler de hedef oldu: 835 cami tamamen, 180 cami kısmen zarar gördü.

Gazze’de yaşayan 2100000 kişinin %90’ı evini terk etmek zorunda kaldı. Bazı aileler yerini 19 kez değiştirdi. Haber bekleyenlerin çaresizliği ekranlara sığmıyor. Basın mensupları da ağır bedel ödedi; 254 gazeteci yaşamını yitirdi. Sağlık koşulları çökerken, 12000 kadın yetersiz beslenme yüzünden düşük yaptı. Günlük ortalama tablo karanlık: Her gün 27 çocuk ve 92 Filistinli hayatını kaybediyor; 53 ailede en az iki kişi yok oluyor.

Ara bulucuların trafiği ve Türkiye’nin rolü

Görüşmeleri yakından izleyen üst düzey bir Filistinli yetkili, arabuluculukta Katar, Mısır ve Türkiye’nin belirleyici çaba gösterdiğini söylüyor. Bu üç ülke, Hamas’ı masada tutmak ve ilerleme sağlamak için yoğun diplomasi yürütüyor. Trump da bölgedeki ülkelerin Hamas ile kurduğu kanalların işe yaradığını dile getirdi. İsrailli emekli Tümgeneral Eliezer Cheney Marom, Türkiye’nin Hamas-İsrail hattındaki mutabakat sürecinde kilit aktöre dönüştüğünü belirtiyor. Gazze’de aileler, haber beklerken geceleri siren sesleriyle bölünmüş uykulara dönüyor.

Kahire’deki toplantılara ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff, Trump’ın damadı Jared Kushner ve Katar Dışişleri Bakanı Şeyh Mohammed bin Abdulrahman Al Tani katıldı. İsrail heyetinin başında Ron Dermer bulunuyor. Hamas’ı ise kısa süre önce İsrail’in Doha’daki suikast girişiminden sağ kurtulan Halil Hayya temsil ediyor. Masada herkesin ajandası kalın, beklentiler ise ağır.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu üzerindeki siyasi baskı büyüyor. Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin hakkında çıkardığı tutuklama kararı ve yolsuzluk ile görevi kötüye kullanma davaları gölgesinde, siyasi geleceğini Gazze’deki savaşa bağladığı yorumları yapılıyor. Uzmanlar, şimdiye kadar pek çok ateşkes girişiminin Netanyahu tarafından tıkandığını ya da varılan mutabakatların bozulduğunu hatırlatıyor. Haaretz yazarı Amos Harel, Trump’ın savaşı bitirmek için baskıyı artırdığını ve Netanyahu’nun buna direnmesinin zorlaştığını aktarıyor. Olası bir ateşkesin ardından, hem içeride hem de uluslararası alanda çetin bir hesaplaşma kapıda görünüyor.