216 milyar dolar sadece bir sayı değil; Suriye’nin çatışma sonrası ayağa kalkması için biçilen en olası bedel. Bu çarpıcı hesap, Dünya Bankası’nın yayımladığı “Suriye Fiziki Hasar ve Yeniden İnşa Değerlendirmesi 2011-2024” raporunda yer alıyor. Rakamlar soğuk. Ama ardında milyonların hayatı var.

Kurum, 13 yılı aşkın yıkımın ülkenin sermaye stokunu derinden aşındırdığını kaydediyor. Çatışma öncesi brüt sermaye stokunun yaklaşık üçte biri zarar gördü. Doğrudan fiziksel yıkımın parasal karşılığı 108 milyar dolar olarak tahmin ediliyor. Değerlendirilen kategoriler içinde en büyük kayıp altyapıda; toplam zararın %48’i bu kalemde. Toplam tahribat açısından en ağır darbeyi Halep, Şam kırsalı ve Humus aldı. Bu tablo, sahadaki hayatın ne kadar kırılgan olduğunu hatırlatıyor.

Maliyet kalemleri ve bölgesel ihtiyaçlar

Hasar gören varlıkların onarım ve yeniden yapım için gerekecek kaynak aralığı 140–345 milyar dolar. Raporda “en olası tahminin 216 milyar dolar” olduğu belirtiliyor. Bu toplamın 75 milyar doları konutlara, 59 milyar doları konut dışı yapılara, 82 milyar doları ise altyapıya ayrılıyor. En fazla yatırım gerektirecek bölgeler Halep ile Şam kırsalı olarak sıralanıyor. En büyük yükün düştüğü şehirler, savaşın en ağır izlerini taşıyor. İnsanların günlük hayatına yansıyan ihtiyaçlar bu hesapların ötesine geçiyor.

Tahmini fiziksel yeniden yapım bedeli, ülkenin 2024 için öngörülen GSYH’sinin yaklaşık 10 katı. Kurum, çatışmanın Suriye ekonomisini “mahvetti” ifadesiyle tanımlıyor. Reel GSYH’nin 2010–2022 döneminde yaklaşık %53 gerilediği aktarılıyor. Nominal ekonomi ise 2011’deki 67,5 milyar dolar düzeyinden 2024’te tahmini 21,4 milyar dolara indi. Rakamlar, yıkımın büyüklüğünü değil, yeniden umut kurmanın zorluğunu da anlatıyor.