Almanya, tartışmalı “turbo vatandaşlık” uygulamasında frene basmaya hazırlanıyor. Koalisyonun geçen yıl yürürlüğe koyduğu düzenlemenin üç yılda pasaport yolunu açan kısmı bugün Federal Meclis’te oylanacak. Siyasi kulislerde tansiyon yüksek. Beklentiler kadar endişeler de konuşuluyor.

Üç yılda pasaport imkânı masada

Önceki hükümet, Haziran 2024’te yaptığı kapsamlı revizyonla Alman pasaportu için ülkede kalış süresini 8 yıldan 5 yıla indirmiş, entegrasyonda “özel başarı” gösterenlere kapıyı 3 yılda aralamıştı. Kamuoyunda “turbo” diye anılan bu hızlandırılmış süreç, çok tartışılmıştı. Aynı paket, çifte tabiyete de yeşil ışık yakmıştı. Bugünkü oylamada ise yalnızca üç yıl kuralının kaldırılması gündemde; paketin diğer unsurları yürürlükte kalacak.

Hristiyan Demokrat Birlik (CDU), söz konusu kısaltmayı en başından beri eleştiren aktörler arasında yer aldı ve seçim döneminde bu vaadi öne çıkardı. Parti, tabiyetin entegrasyonun başında değil, sonunda kazanılması gerektiğini savunuyor. Bu argüman, muhafazakâr seçmen tabanında karşılık buluyor. Göçmen topluluklarında ise belirsizlik duygusu güçleniyor.

Uygulamanın fiilî etkisi ise sınırlı kaldı. Geçen yıl Almanya’da doğal yolla yurttaşlığa geçiş başvuruları 292.000 ile rekor seviyeye yükselirken, üç yıl kuralına dayanan dosyaların toplam içindeki payının %1in altında olduğu tahmin ediliyor. Rakam küçük ama tartışma büyük. Bu dengesizlik, siyasetteki gerginliği azaltmadı.

Tepkiler ve olası etkiler

Yeşiller ve Sol Parti’den itirazlar gecikmedi. Yeşiller Eş Başkanı Felix Banaszak, “Bu, Almanya’da ister üç yıldır ister üç nesildir yaşıyor olsun tüm güçlere ihtiyacımız olan bir dönemde verilmiş yanlış bir sinyal” dedi. Sözleri, hükümet sıralarında soğuk bir rüzgâr estirdi. Bazı seçmenlerde hayal kırıklığı hissediliyor.

Federal Meclis’teki Sol Parti grubu adına İç Politika Sözcüsü Clara Bünger, başvurusunu çoktan teslim etmiş ve yanıt bekleyenler için bir geçiş düzenlemesi öngörülmemesini eleştirdi. “Başvurusuna yanıt bekleyen çok sayıda kişi mağdur olacak” sözleri, bekleme salonlarında sabırsızlanan dosya sahiplerinin kaygısını yansıttı. Uzayan süreçler, belirsizliği büyütüyor.

İstihdam Piyasası ve Meslek Araştırmaları Enstitüsü’nden göç uzmanı Herbert Brücker ise, hızlandırılmış yolun kaldırılmasının yüksek nitelikli çalışanlar açısından Almanya’nın cazibesini azaltabileceği uyarısında bulunuyor. İşveren çevrelerinde de benzer bir kaygı dillendiriliyor. Nitelikli göçe dair kırılgan dengeler yeniden masaya yatırılabilir.

Öte yandan, paketin geri kalanının –özellikle 5 yıl standardının ve çifte tabiyet imkânının– yürürlükte kalması, daha geniş bir uzlaşının işareti olarak okunuyor. Yine de üç yıl eşiğinin kalkması, sembolik etkisi yüksek bir başlık. Kimi için “hızlı entegrasyonun ödülü” idi; kimine göre “sürecin ruhuna aykırı bir kestirme”.

Gözler bugün Berlin’deki oylamada.

Kararın, yeni bir hayata adım atmak için sıra bekleyen binlerce insanın umut ve kaygı dengesini doğrudan etkileyeceği açık.